Nieuwjaarstoespraak voorzitter Aed Levwerd, 12 januari 2007

Geachte leden van Aed Levwerd en andere aanwezigen,

Om te beginnen wens ik u allen namens de Leeuwarder Historische Vereniging ‘Aed Levwerd’ en mede namens het Historisch Centrum Leeuwarden en de afdeling Monumentenzorg van de Gemeente Leeuwarden een gezond en gelukkig 2007. Onze gezamenlijke nieuwjaarsbijeenkomst, de zevende alweer, laat met deze enorme opkomst zien hoezeer de belangstelling voor de geschiedenis van deze stad, die al ruim vijf eeuwen de hoofdstad en belangrijkste stad van Fryslân is, leeft!! We zijn er opnieuw in geslaagd een geschikte plek te vinden voor deze receptie, dankzij Bouwbedrijf Lont te Sint Annaparochie die dit voormalige kerkgebouw binnenkort tot appartementen en kantoren zal verbouwen. Daarvoor alvast onze welgemeende dank.

De organiserende instanties mogen terugkijken op een goed jaar. Laat ik beginnen met de afdeling Monumentenzorg. Daar zijn enkele mooie restauratieprojecten afgerond. In de onmiddellijke omgeving van de Grote Hoogstraat – de oudste straat van de stad zoals u weet ?  zijn negen woningen aan de binnenstad toegevoegd. Drie in het Blauwe Stoepcomplex en een zestal woningen aan de Minnemastraat in de voormalige Lijkkistenfabriek. Om in historische termen te blijven: hier zijn van ‘doodsvaten’ (oude naam voor lijkkisten) ‘droomhuizen’ gemaakt. Dit jaar zullen de restauraties van het Patershuis en de Pier Pandertempel worden afgerond en kan worden begonnen met de verbouwing van pakhuis Hartelust aan de Romkeslaan en ook van de Johannes de Doperkerk, waar wij ons thans bevinden.

In 2007 zullen Monumentenzorg en Archeologie op de gemeentelijke website worden geplaatst. We hebben nu reeds de gegevens van enkele duizenden cultuurhistorisch interessante panden in de gemeente in een digitale database, genaamd LEMON, opgeslagen. De gemeenteraad heeft onlangs besloten om geld vrij te maken voor een gemeentelijke monumentenlijst waarop de komende paar jaar naar verwachting 3 à 400 panden en complexen zullen worden geplaatst. Het zijn objecten die geen rijksmonument zijn, maar wel de moeite van het beschermen waard. De raad laat het in deze niet alleen bij woorden en heeft daarom in februari 2006 tegelijkertijd een Restauratiefonds Leeuwarden in het leven geroepen.

Sinds begin 2006 hebben we ook zelf archeologische expertise in huis, voorlopig voor een periode van twee jaar en u ziet, het werkt. Immers, de opgravingen op het Oldehoofsterkerkhof hebben al meteen enkele nieuwe inzichten over het oudste Leeuwarden opgeleverd. Marieke van Zanten maakt intussen furore als televisie-babe. Wellicht heeft u haar herkend als expert in de onlangs uitgezonden programma’s Bankgiro Loterij Restauratie. Ze kon op de valreep in de finale nog net vertellen dat ze als monumentenvrouw in en voor Leeuwarden werkt. Hopelijk komen er het volgende jaar ook Leeuwarder monumenten op die lijst voor.

Dan het HCL. De nieuwbouw aan de Butterhoek ligt op schema en het HCL wil zo gauw mogelijk, dat wil zeggen tegen de zomer verhuizen. U begrijpt dat deze verhuizing een tijdelijk effect zal hebben op de dienstverlening. Vanuit de publieksservice geredeneerd zal het voor het HCL dan ook een matig jaar zijn. Maar, als alles meezit, dan wordt dit ruimschoots gecompenseerd dankzij een hete historische herfst, waarover ik nog niets meedeel. Wel dat de zojuist genoemde Pier Pandertempel na oplevering onder beheer van het HCL zal komen en dat gevierd wordt met een dubbeltentoonstelling over deze beeldhouwer in zowel het Pier Pandermuseum als het Fries Museum. Het HCL is verder betrokken bij het nieuwe educatieve project voor het basisonderwijs ‘Jan en Jet’, of op z’n Fries ‘Hidde en Hiske’ en is druk doende het gemeentelijk kunstbezit te inventariseren.

Tenslotte, de Leeuwarder Historische Vereniging Aed Levwerd. Ik kan niet anders zeggen mensen: Wij hebben een prachtig jaar achter de rug! Het begon onder andere met de algemene ledenvergadering in de Friese Poort met als uitsmijter een lezing en een toneelpresentatie over de Leeuwarder kermis in de negentiende eeuw. De alweer 20ste Open Monumentendag had het afgelopen jaar het Sint Anthony Gasthuis als thema. Op de aan dit onderwerp gewijde thema-avond in het Stadhuis werd onze website na enkele spanningverhogende technische haperingen gelanceerd. En als uitsmijter tijdens de recente nieuwjaarsreceptie de onderscheiding met het Gouden Leeuwtje van het illustere duo Ad Fahner en Jes Wassenaar, enigszins malicieus-vrolijk door een plaatselijke journalist ook wel als ‘Knabbel en Babbel’. Jongens, ik denk dat ik namens alle aanwezigen spreek, wanneer ik zeg dat wij als vereniging ‘apetrots binne op útslovers seas jimme’. Jullie hebben inmiddels naar schatting enkele honderden van de bijna 1400 leden die de club telt aangebracht. ‘Met sukke kearels kan un fereniging nyt mear stuk, hee’! Een hartelijke felicitatie namens het bestuur en een daverend applaus namens de aanwezigen.

Dan de activiteiten in het komende jaar. De vele standaardactiviteiten zal ik met het oog op de tijd achterwege laten. Trek de agenda maar. In mei zal de Nassauroute als eerste cultuurtoeristische wandelroute door de binnenstad in gebruik worden genomen en deze zal nog voor de zomer worden gevolgd door de route Topmonumenten.

Op 8 mei 2007 houden we de Algemene Ledenvergadering in de Koperen Tuin. De gelijknamige roman van Vestdijk en de Prinsentuin zelf zullen het onderwerp zijn. Wim Hazeu, de biograaf van Vestdijk zal een lezing geven over de roman, Rita Mulder-Radetzky over de tuin ten tijde van de roman. Dat koper sloeg op de instrumenten en ook die zullen spreken. We hebben de fanfare Klimop uit Berlikum ingehuurd om muziek uit die tijd genoemd in de roman te spelen: uit Carmen van Bizet en van Sousa. Ook zullen we weer drukwerk van de persen laten rollen. Naast onze vaste uitgaven verschijnt er een populair wetenschappelijk boek over de oude huisnamen in de binnenstad. Ook brengen wij met het oog op de leden van de toekomst als eerste historische vereniging in Nederland een historische jeugdroman uit. Die zal gaan over een kleinzoon van Marijke Meu en de avonturen die hij beleeft in en rond deze stad.

Tot slot. In zijn vorige week dinsdag gehouden nieuwjaarstoespraak brak burgemeester Geert Dales terecht de staf over het gemopper over Leeuwarden. Wat veel kankeraars niet beseffen is dat zij daarmee feitelijk uiting geven aan wat de Duitsers met een mooi woord ‘Selbsthaß’ noemen. Volgens psychologen is Selbsthaß een middel tot camouflage van de eigen tekortkomingen en frustraties. Die wordt op anderen afgereageerd door middel van gevit en gepraat vanaf de kantlijn en heeft het gemakkelijke karakter van een steeds uitkomende voorspelling. Laat ik eens wat chargeren. In Friesland is het al anderhalve eeuw weglopen (emigreren) of blijven hangen (in kankeren of nostalgie) geweest. En schaven van een kaas die steeds kleiner leek of, om in de woorden van Dales te spreken, de ideologie van de pepernoten. In Friesland heeft men er al eeuwen een handje van om de koek te verdelen en de boter uit te smeren. Friesland heeft een hekel aan steden en daarom zijn er elf van. Die zullen de komende jaren als Werelderfgoed op de lijst worden gezet met Leeuwarden als stralend middelpunt. Allicht dat commerciële dienstverleners, ICT’ers, entertainers, techneuten (zie Van Hall/Wetsus hiertegenover) en andere innovatieve lieden en organisaties zich in zo’n stimulerende en stijlvolle omgeving willen vestigen. Leeuwarden heeft ambiance en daarmee goud in handen en die ontleent het mede aan zijn rijke verleden en aan bijeenkomsten als deze. Ik dank u wel.

Meindert Schroor

Voorzitter LHV Aed Levwerd